Trong tình hình hiện nay, việc nâng cao trình độ hiểu biết pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật trong cán bộ, đảng viên và nhân dân ngày càng được coi trọng. Nhận thức được tầm quan trọng, ý nghĩa thiết thực của công tác trong đời sống xã hội, đồng thời nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và ý thức tuân thủ, chấp hành, tự giác học tập, tìm hiểu pháp luật, xây dựng lối sống và làm việc theo pháp luật trong toàn xã hội; đưa công tác phổ biến giáo dục pháp luật phát triển ổn định, bền vững, đi vào chiều sâu, thiết thực, hiệu quả, góp phần bảo đảm thực hiện đầy đủ quyền được thông tin về pháp luật của công dân. Chình vì thế, ngay từ đầu năm 2026 UBND phường Phan Thiết ban hành Kế hoạch số 688/KH-UBND ngày 05/02/2026 về triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, hòa giải ở cơ sở; cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật; hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và trợ giúp pháp lý năm 2026 trên địa bàn phường Phan Thiết; Kế hoạch số 1306/KH-UBND ngày 17/3/2026 thực hiện công tác hòa giải ở cơ sở năm 2026 trên địa bàn phường Phan Thiết.

          Phường Phan Thiết được thành lập trên cơ sở sáp nhập của phường Phú Trinh, phường Bình Hưng, phường Lạc Đạo, thuộc thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận (củ), theo Nghị quyết số 1671/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

          Nhằm hạn chế đơn thư, khiếu kiện trên địa bàn phường phan thiết, UBND phường đã ban hành Quyết định số 2030/QĐ-UBND ngày 20/10/2025 về việc thành lập 44 tổ hòa giải ở cơ sở trên địa bàn phường Phan Thiết với 170 hòa giải viên.

          Mục đích quan trọng của công tác hòa giải ở cơ sở là biện pháp giải quyết các tranh chấp trong nhân dân mà còn góp phần giữ gìn sự ổn định và phát triển bền vững của cộng đồng dân cư. Công tác hòa giải ở cơ sở nhằm giải quyết kịp thời các mâu thuẫn, xích mích phát sinh trong đời sống hằng ngày, những tranh chấp như bất đồng trong sinh hoạt, tranh chấp đất đai nhỏ, hay mâu thuẫn gia đình nếu không được xử lý sớm có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng hơn. Thông qua hòa giải, các bên được lắng nghe, chia sẻ và tìm ra tiếng nói chung trên tinh thần tự nguyện, tôn trọng lẫn nhau. Nhờ đó, nhiều vụ việc được giải quyết ngay từ ban đầu, tránh kéo dài hoặc trở thành tranh chấp phức tạp phải đưa ra cơ quan chức năng.

          Có thể thấy "Mỗi hòa giải viên không chỉ đơn thuần là người đứng ra giải quyết những mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong đời sống hằng ngày, mà còn là nhịp cầu gắn kết tình làng nghĩa xóm, giữ gìn sự hài hòa trong các mối quan hệ cộng đồng. Bằng sự tận tâm, hiểu biết pháp luật và kỹ năng khéo léo, hòa giải viên góp phần làm dịu đi những xung đột, hóa giải những bất đồng tưởng chừng khó tháo gỡ, từ đó củng cố niềm tin, tăng cường sự đồng thuận trong nhân dân. Mỗi lời nói thấu tình đạt lý, mỗi vụ việc được hòa giải thành công không chỉ giúp giải quyết một vấn đề cụ thể, mà còn lan tỏa giá trị nhân văn, xây dựng môi trường sống ổn định, đoàn kết và văn minh. Chính từ những đóng góp thầm lặng nhưng bền bỉ đó, đội ngũ hòa giải viên đã và đang trở thành lực lượng quan trọng trong việc giữ vững an ninh trật tự, vun đắp khối đại đoàn kết toàn dân, góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương."

Các bước tiến hành hòa giải 

Từ thực tiễn hoạt động hoà giải có thể khái quát các bước tiến hành hoà giải được thực hiện như sau:

          Bước 1: Trước khi hoà giải

          - Khi xảy ra vụ việc mâu thuẫn, tranh chấp giữa các bên, người hoà giải cần có mặt kịp thời gặp gỡ các bên tranh chấp để can ngăn, dàn xếp, làm dịu tình hình căng thẳng giữa các bên khuyên nhủ hai bên có thái độ đúng mực, tôn trọng trật tự an ninh, phải, trái, đúng, sai sẽ được giải quyết rõ ràng đồng thời nhắc nhở quần chúng xung quanh có trách nhiệm ổn định tình hình, không nên có thái độ châm chọc, kích động “ lửa cháy đổ thêm dầu ”, không nên kéo bè, lập cánh tổ chức thành cuộc ẩu đả lớn dẫn đến hành vi phạm tội… Đối với những vụ việc như đánh nhau, gây mất trật tự, an ninh trên địa bàn dân cư, tổ viên Tổ hoà giải cần có biện pháp ngăn chặn kịp thời và hạn chế các thiệt hại về người, về vật chất có thể xảy ra;

          - Tìm hiểu nhanh nguyên nhân gây ra vụ việc, kịp thời thuyết phục, không để “việc bé xé ra to”, “việc đơn giản thành việc phức tạp”;

          - Có thể hội ý nhanh trong tổ hoà giải để bàn biện pháp hoà giải, phân công các hoà giải viên nắm chắc vụ việc, tiếp xúc với các đương sự để tiến hành hoà giải kịp thời. Nếu gặp vụ việc tranh chấp phức tạp, mâu thuẫn giữa các bên gay gắt, có thể gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự trong địa bàn dân cư thì Tổ hoà giải kịp thời báo cáo, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền để có biện pháp giải quyết.

Đây là bước quan trọng, nếu làm tốt bước này sẽ hạn chế, ngăn ngừa mâu thuẫn phát triển, tạo điều kiện cho việc hoà giải tiếp theo.

          Bước 2: Tiến hành hoà giải

          Đây là bước quan trọng có tính chất quyết định thành hay không thành của việc hoà giải. Để thực hiện bước này, tổ viên Tổ hoà giải cần làm những việc sau:

          - Trực tiếp trao đổi với từng bên, tìm hiểu thêm các nguyên nhân mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh;

          - Lựa chọn thời gian thích hợp để các bên gặp gỡ, trao đổi phân tích vụ việc, làm rõ đúng sai, dựa vào quy định của pháp luật, truyền thống đạo đức, phong tục tập quán để phân tích cho các bên thấy rõ lỗi của mình;

          - Nắm chắc đặc điểm, tâm lý của từng bên cũng như tính chất vụ việc để áp dụng “nghệ thuật” hoà giải, tránh vội vàng, nôn nóng, “chụp mũ” hoặc làm tổn hại đến danh dự, tự ái cá nhân của các bên;

          - Khi hoà giải tại gia đình (hoặc nơi do các bên tranh chấp yêu cầu), chủ yếu dùng tình cảm, uy tín, lẽ phải để thuyết phục các bên, không nên hình thức, phức tạp hoá trong khâu tổ chức thực hiện;

          - Tuỳ từng trường hợp cụ thể, người tiến hành hoà giải chủ trì buổi gặp gỡ trao đổi, có thể mời thêm một số người làm chứng hoặc đại diện của một số tổ chức đoàn thể, người cao tuổi, người có uy tín, bạn bè thân thích... tham gia. Việc gặp gỡ trong buổi hoà giải phải tạo ra được thái độ thân mật, cởi mở và chân thành trên cơ sở “tình làng, nghĩa xóm”, không lấy biểu quyết hoặc dùng áp lực, áp đặt thoả thuận của các bên.

          Bước 3. Sau khi hoà giải

          Trong bước này, tổ hoà giải có thể thực hiện các công việc sau:

          - Nếu vụ việc hoà giải thành, tổ viên Tổ hoà giải cần động viên, thăm hỏi các bên và nhắc nhở các bên thực hiện cam kết của mình, tạo điều kiện để họ thực hiện tốt cam kết. Có thể biểu dương, động viên kịp thời việc thực hiện các cam kết của các bên trong các cuộc họp dân cư;

          - Nếu vụ việc hoà giải không thành thì tổ hoà giải cần dàn xếp ổn định và hướng dẫn các bên đề nghị các cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết tiếp tục.

          Dù hoà giải thành hay không thành, người làm công tác hoà giải cũng cần ghi chép vào sổ công tác về hoà giải để phục vụ cho việc thống kê báo cáo và tổ chức hội ý rút kinh nghiệm trong tổ.

Một số điểm cần lưu ý khi tiến hành hoà giải

          - Thường xuyên nắm tình hình để kịp thời phát hiện và có các biện pháp thích hợp để ngăn chặn các vi phạm pháp luật và tranh chấp nhỏ trong cộng đồng dân cư;

          - Cần tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của các cá nhân, tổ chức có liên quan đến vụ việc hoà giải đặc biệt là những người có vai trò quan trọng và uy tín cao trong gia đình, họ tộc và trong cộng đồng dân cư.

          - Khi vận dụng các phong tục tập quán vào việc hoà giải cần xem xét phong tục, tập quán đó có trái với chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước hay không. Chỉ được vận dụng các phong tục tập quán tốt đẹp, không trái với những quy định của pháp luật.

CHUYÊN VIÊN VĂN PHÒNG HĐND VÀ UBND PHƯỜNG PHAN THIẾT