Luật Trợ giúp pháp lý sửa đổi, bổ sung năm 2026; Luật số 05/2026/QH16 được Quốc hội khóa XVI thông qua vào ngày 23/04/2026 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2027. Mục tiêu cốt lõi của Luật là mở rộng đối tượng thụ hưởng và hoàn thiện cơ chế để người dân tiếp cận dịch vụ pháp lý miễn phí dễ dàng hơn; với trọng tâm là mở rộng và làm rõ các nhóm đối tượng được hưởng trợ giúp pháp lý, đặc biệt là người yếu thế, dễ bị tổn thương trong xã hội. Những sửa đổi này góp phần tăng cường công bằng, bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật của người dân, đồng thời đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới.

1. Bổ sung nhóm người được trợ giúp pháp lý

          Trước đây, theo Điều 7 Luật Trợ giúp pháp lý 2017, người được trợ giúp pháp lý bao gồm:

          - Người có công với cách mạng;

          - Người thuộc hộ nghèo;

          - Trẻ em;

          - Người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn;

          - Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng, người chấp hành biện pháp xử lý chuyển hướng, phạm nhân;

          - Người bị buộc tội thuộc hộ cận nghèo;

          - Nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người dưới 18 tuổi đi cùng theo quy định của Luật Phòng, chống mua bán người;

          - Người thuộc một trong các trường hợp sau đây có khó khăn về tài chính: Cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi dưỡng khi liệt sĩ còn nhỏ; Người nhiễm chất độc da cam; Người cao tuổi; Người khuyết tật; Nạn nhân trong vụ việc bạo lực gia đình; Người nhiễm HIV.

          Theo Điều 7 Luật Trợ giúp pháp lý 2017 được sửa đổi bổ sung bởi khoản 2 Điều 1 Luật Trợ giúp pháp lý (sửa đổi) 2026, người được trợ giúp pháp lý bao gồm:

          - Người có công với cách mạng; cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi liệt sĩ;

          - Người thuộc hộ nghèo, người thuộc hộ cận nghèo;

          - Người nhiễm chất độc da cam;

          - Người khuyết tật;

          - Trẻ em;

          - Người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; người dân tộc thiểu số rất ít người;

          - Người được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng là người cao tuổi, người bị bạo lực trong vụ việc bạo lực gia đình, người nhiễm HIV;

          - Người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội, bị hại;

          - Người có khó khăn đột xuất do gặp thiên tai hoặc hỏa hoạn được trợ giúp pháp lý trong vụ việc liên quan trực tiếp đến khắc phục hậu quả xảy ra với họ bởi các sự kiện này;

          - Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng, người chấp hành biện pháp xử lý chuyển hướng, phạm nhân theo quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên;

          - Nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người dưới 18 tuổi đi cùng theo quy định của Luật Phòng, chống mua bán người;

          - Cá nhân bị thiệt hại mà không thuê người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước;

          - Người nước ngoài theo điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định được trợ giúp pháp lý;

          - Người được trợ giúp pháp lý khác theo quy định của pháp luật.

          Theo đó, Luật sửa đổi đã bổ sung nhóm "người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội, bị hại" nhằm bảo đảm tốt hơn quyền được trợ giúp pháp lý trong tố tụng hình sự. Đồng thời, bổ sung quy định mở "người được trợ giúp pháp lý khác theo quy định của pháp luật" để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong từng giai đoạn.

2. Siết chặt hơn tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm trợ giúp viên pháp lý

          Trước đây theo Điều 19 Luật Trợ giúp pháp lý 2017 quy định tiêu chuẩn trợ giúp viên pháp lý như sau:

          Công dân Việt Nam là viên chức của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước có đủ tiêu chuẩn sau đây có thể trở thành trợ giúp viên pháp lý:

          - Có phẩm chất đạo đức tốt;

          - Có trình độ cử nhân luật trở lên;

          - Đã được đào tạo nghề luật sư hoặc được miễn đào tạo nghề luật sư; đã qua thời gian tập sự hành nghề luật sư hoặc tập sự trợ giúp pháp lý;

          - Có sức khỏe bảo đảm thực hiện trợ giúp pháp lý;

          - Không đang trong thời gian bị xử lý kỷ luật.

          Theo Điều 19 Luật Trợ giúp pháp lý 2017 được sửa đổi bổ sung bởi khoản 4 Điều 1 Luật Trợ giúp pháp lý (sửa đổi) 2026 quy định tiêu chuẩn trợ giúp viên pháp lý như sau.

          Cụ thể, công dân Việt Nam là viên chức của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước có đủ tiêu chuẩn sau đây có thể trở thành trợ giúp viên pháp lý:

          - Có phẩm chất đạo đức tốt;

          - Có trình độ cử nhân luật trở lên;

          - Đã được đào tạo nghề luật sư hoặc được miễn đào tạo nghề luật sư;

          - Đã qua thời gian tập sự hành nghề luật sư hoặc tập sự trợ giúp pháp lý, trừ trường hợp đã từng là trợ giúp viên pháp lý;

          - Có sức khỏe bảo đảm thực hiện trợ giúp pháp lý.

          Theo đó, Luật mới đã sửa đổi tiêu chuẩn trợ giúp viên pháp lý theo hướng siết chặt hơn tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm trợ giúp viên pháp lý nhằm nâng cao chất lượng, phòng ngừa rủi ro liên quan đến phẩm chất đạo đức.

CHUYÊN VIÊN VĂN PHÒNG HĐND VÀ UBND PHƯỜNG PHAN THIẾT